W klasyfikacji GUS Cieszyn zajmuje 2299. miejsce w Polsce pod względem powierzchni gmin. Według danych portalu „Polska w liczbach”, miasto liczy około 32 760 mieszkańców, co przy powierzchni 28,6 km² daje gęstość zaludnienia rzędu 1 145,1 os./km². Dane GUS podają nieco wyższą liczbę 33 981 mieszkańców oraz gęstość ok. 1 188 os./km²; w rankingu gmin w Polsce Cieszyn plasuje się jako gmina nr 158 pod względem ludności i nr 144 pod względem gęstości zaludnienia.

Analizy demograficzne wskazują jednak na zauważalny spadek liczby mieszkańców
 w ostatnich latach. W 2019 r. było ich 34 424, w 2021 r. – 33 981, a dane z portalu „visitcieszyn.com” mówią o poziomie 31 374 osób (uwzględniając zameldowania stałe
i czasowe).Taka dynamika wskazuje na proces wyludniania, który jest istotnym wyzwaniem dla polityki miejskiej, jako że skutki obejmują m.in. zmiany w strukturze demograficznej, obciążenia budżetu, potrzebę adaptacji infrastruktury oraz rewitalizację śródmieścia. Istotną rolę w kształtowaniu lokalnej tożsamości kulturowej i społecznej odgrywają także mniejszości narodowe w Cieszynie.

Według wyników Narodowego Spisu Powszechnego z 2011 roku, liczbę Polaków deklarujących narodowość czeską określiło 2 833 obywateli RP, z czego w województwie śląskim mieszkało 580 osób. Przepisy ustawowe w Polsce wynikające z Ustawy z dnia
6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym kwalifikują mniejszość czeską jako mniejszość narodową, przy jednoczesnym spełnieniu przesłanek: odróżniania się językiem, kulturą albo tradycją, świadomości historycznej wspólnoty oraz utożsamienia z narodem posiadającym państwo. Ponadto Konstytucja RP gwarantuje ochronę mniejszości narodowych, w tym swobodę zachowania i rozwoju ich języka i kultury (art. 35 ust. 1).

Po stronie czeskiej, w regionie Zaolzia, polska mniejszość narodowa stanowi czwartą co do liczebności grupę mniejszościową w 2021 r. zadeklarowało narodowość polską 26 802 osób, z czego 23 086 osiedliło się w okolicy historycznego Zaolzia. Na poziomie czeskim mniejszość polska posiada szereg praw określających zakres użycia języka ojczystego
w kontaktach urzędowych, możliwości dwujęzycznego nazewnictwa oraz edukacji w języku polskim. W czeskim prawie mniejszościowym przewidziano m.in. prawo do stowarzyszania się, stosowania imienia i nazwiska w języku mniejszości, użycia języka w kontaktach
z urzędem i sądem, edukacji, a także dostęp do mediów mniejszościowych.

W samym Český Těšín (Czeski Cieszyn), polska mniejszość narodowa stanowi około 11‑14 % mieszkańców w zależności od metodologii spisowej (osoby deklarujące tylko polską narodowość lub również w połączeniu z inną). Powyższy odsetek spełnia warunki ustawowe dotyczące dwujęzycznego oznakowania czy stosowania języka mniejszości
w urzędach, co ma istotne znaczenie dla tej społeczności.

Ponadto, polska mniejszość w Czechach korzysta z prawa do pełnego cyklu edukacji w języku polskim od przedszkola przez szkołę podstawową, aż po liceum (np. Gimnazjum Słowackiego w Český Těšín), a także ma możliwość nauki w szkołach technicznych czy medycznych w języku polskim. Obu stronom zarówno w Polsce, jak i w Czechach przysługują również gwarancje w zakresie wspierania działalności kulturalnej, medialnej (prasa, radio, telewizja), stowarzyszeniowej i edukacyjnej mniejszości.

Cieszyn jako miasto graniczne, odgrywa istotną rolę w kształtowaniu relacji transgranicznych pomiędzy Polską a Czechami.