Praca transgraniczna w UE jest możliwa głównie dzięki prawodawstwu Unii Europejskiej, które opiera się na zasadzie swobodnego przepływu osób i pracowników. Oto krótki przegląd:
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE)
Rozporządzenie UE w sprawie swobodnego przepływu pracowników
Dyrektywa w sprawie swobodnego przemieszczania się obywateli UE
Koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego
Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ)
Praca transgraniczna w UE jest możliwa głównie dzięki art. 45 TFUE, rozporządzeniu nr 492/2011 w sprawie swobodnego przepływu pracowników, dyrektywie 2004/38/WE w sprawie swobodnego przepływu obywateli oraz rozporządzeniu 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Normy te gwarantują, że obywatele UE mogą pracować w innych państwach członkowskich bez ograniczeń, przy jednoczesnym zachowaniu bezpieczeństwa socjalnego i zdrowotnego.
Zatrudnianie cudzoziemców w Polsce regulowane jest przez szereg aktów prawnych krajowych oraz unijnych. Podstawowym aktem prawnym jest Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, która określa zasady dostępu cudzoziemców do polskiego rynku pracy. Ustawa przewiduje konieczność uzyskania zezwolenia na pracę przez cudzoziemca, chyba że korzysta on ze zwolnienia przewidzianego w przepisach szczególnych.
Zgodnie z art. 87 ust. 1 tej ustawy, cudzoziemiec może wykonywać pracę w Polsce, jeżeli posiada zezwolenie na pracę, zezwolenie na pobyt czasowy i pracę, zezwolenie na pobyt w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji lub inne dokumenty uprawniające do podjęcia zatrudnienia.
Jednocześnie ustawa przewiduje katalog wyjątków, w których cudzoziemcy
nie potrzebują zezwolenia na pracę. Art. 87 ust. 2 wskazuje, że dotyczy to m.in. obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Konfederacji Szwajcarskiej, a także cudzoziemców posiadających status uchodźcy, zezwolenie na pobyt stały, Kartę Polaka czy ochronę uzupełniającą. W art. 88 ustawy szczegółowo opisano procedury uzyskania zezwoleń na pracę, które wydaje właściwy wojewoda na wniosek pracodawcy.
Podstawową zasadą jest, że zezwolenie wydaje właściwy wojewoda, na wniosek pracodawcy, który zamierza powierzyć wykonywanie pracy cudzoziemcowi. Procedura
ta obejmuje kilka etapów. Po pierwsze, pracodawca składa wniosek do wojewody właściwego ze względu na siedzibę firmy lub miejsce wykonywania pracy. Wniosek powinien zawierać dane pracodawcy i cudzoziemca, określenie stanowiska, rodzaju pracy, miejsca jej wykonywania oraz wysokości wynagrodzenia. Do wniosku należy dołączyć dokumenty potwierdzające spełnienie wymogów formalnych, w tym informacje o braku możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych w ramach lokalnego rynku pracy (tzw. test rynku pracy). Test ten polega na uzyskaniu informacji z powiatowego urzędu pracy, że na dane stanowisko nie ma kandydatów wśród bezrobotnych zarejestrowanych w Polsce.
Wojewoda dokonuje oceny kompletności wniosku i jego zgodności z przepisami. Zezwolenie na pracę wydawane jest na czas określony – co do zasady nie dłuższy niż 3 lata,
z możliwością przedłużenia. W przypadku cudzoziemców pełniących funkcje w zarządach osób prawnych okres ten może być dłuższy, jeśli wynika to ze specyfiki stanowiska.
Zezwolenie jest wydawane na konkretnego pracodawcę i określone stanowisko. Oznacza to, że cudzoziemiec nie może swobodnie zmieniać miejsca pracy bez uzyskania nowego zezwolenia. Wyjątek dotyczy sytuacji, gdy cudzoziemiec spełnia warunki zwolnienia z obowiązku posiadania zezwolenia, np. jako obywatel UE lub posiadacz Karty Polaka.
Szacowanie „poziomu bezpieczeństwa” dla odwiedzających
Bezpieczeństwo Kraju Morawsko-Śląskiego można ocenić jako:
Możliwe zagrożenia dla osób odwiedzających region
Istniejące środki mające na celu ochronę odwiedzających
Dane związane z bezpieczeństwem
Góry (Beskidy): Górskie Pogotowie Ratunkowe odnotowało znaczny wzrost interwencji w całym kraju w sezonie zimowym 2024/25; w przypadku Beskidów potwierdza to, że głównymi zagrożeniami są upadki rowerzystów i pieszych oraz urazy na stokach.
Dla przeciętnego turysty województwo śląskie jest bezpieczne. Największe realne zagrożenie stwarzają urazy drogowe i outdoorowe w Beskidach; Jakość powietrza może pogarszać komfort zimą, ale pomagają informacje (GIOŚ) i przygotowane służby ratownicze, w tym GOPR i aplikacja RATUNEK.
Ruch
Hory (Beskid Śląski i Żywiecki)
Kradzieże kieszonkowe i przestępczość przeciwko mieniu (miasta aglomeracji GZM)
Jakość powietrza (smog) – zimno i inwersja
Pogoda i woda
Kategorią osób zwolnionych z obowiązku uzyskania zezwolenia na pracę są cudzoziemcy posiadający szczególny status prawny w Polsce. Dotyczy to m.in. osób, które uzyskały status uchodźcy, korzystają z ochrony uzupełniającej, posiadają zgodę na pobyt ze względów humanitarnych lub zezwolenie na pobyt stały (art. 87 ust. 2 pkt 2–4 ustawy). W tym katalogu znajdują się także posiadacze Karty Polaka, którzy na mocy art. 87 ust. 2 pkt 9 ustawy mogą podejmować pracę bez zezwolenia.
Regulacje te mają na celu pogodzenie potrzeby ochrony krajowego rynku pracy z obowiązkiem respektowania międzynarodowych zobowiązań Polski w zakresie ochrony cudzoziemców oraz integracji Polaków mieszkających poza granicami kraju.
Instytucja Karty Polaka stanowi instrument polityki migracyjnej państwa, który pozwala na łatwiejsze włączenie do polskiego rynku pracy osób o polskich korzeniach, zamieszkujących przede wszystkim państwa Europy Wschodniej.
Procedury te mają na celu nie tylko zapewnienie legalności zatrudnienia cudzoziemców, lecz także ochronę krajowego rynku pracy i zagwarantowanie uczciwej konkurencji pomiędzy pracownikami polskimi a cudzoziemcami.
Istotne znaczenie ma również ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, regulująca kwestie pobytu oraz warunki wykonywania pracy przez obywateli państw trzecich. W myśl tej ustawy cudzoziemiec, który zamierza wykonywać pracę w Polsce, powinien posiadać odpowiedni tytuł pobytowy, w tym zezwolenie na pobyt czasowy i pracę (tzw. jednolite zezwolenie).
W odniesieniu do obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Szwajcarii stosuje się zasadę swobody przepływu pracowników, wynikającą z art. 45 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Oznacza to, że obywatele tych państw nie potrzebują zezwoleń na pracę i mogą podejmować zatrudnienie na takich samych zasadach jak obywatele polscy. Natomiast obywatele państw trzecich mogą być zatrudniani na podstawie zezwoleń na pracę wydawanych przez wojewodę lub oświadczeń o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi rejestrowanych w powiatowych urzędach pracy.
Procedura uproszczona dotyczy obywateli sześciu państw Armenii, Białorusi, Gruzji, Mołdawii, Rosji i Ukrainy, którzy mogą podejmować pracę przez okres do 24 miesięcy na podstawie oświadczenia pracodawcy.
Cudzoziemcy podejmujący pracę w Polsce podlegają przepisom Kodeksu pracy, który określa prawa i obowiązki pracowników i pracodawców, a także zasady ochrony przed dyskryminacją. W szczególności gwarantuje się im równe traktowanie w zakresie warunków pracy i wynagrodzenia, co stanowi realizację zasady niedyskryminacji przewidzianej w prawie unijnym.
Cudzoziemcy podejmujący zatrudnienie w Polsce podlegają takim samym regulacjom jak obywatele polscy, co wynika z zasady równego traktowania określonej w art. 11 i art. 183a Kodeksu pracy. Oznacza to, że obcokrajowiec zatrudniony w oparciu o umowę o pracę ma identyczny zakres praw i obowiązków jak każdy inny pracownik w Polsce.
Krótka odpowiedź: dziesiątki tysięcy. Średni szacunek to dziś ok. 40 tys. Polaków pracujących w Czechach (z przybliżonym przedziałem 30-50 tys.).
Polacy mieszkający w Czechach (pobyt długoterminowy/stały) – około 20 tys. osób – ale oprócz tego są tysiące osób dojeżdżających do pracy za granicą (zwłaszcza z Cieszyna do regionu MS), którzy nie znajdują się w liczbie rezydentów Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. W związku z tym liczba zatrudnionych jest wyższa niż liczba netto mieszkańców.
Krótka odpowiedź: Szacuje się, że obecnie w Polsce pracuje ok. 3-5 tys. Czechów + mniejsza część transgranicznie w regionie cieszyńskim.
Mapy przestępczości
Oficjalna interaktywna mapa obsługiwana przez Policję Republiki Czeskiej we współpracy z Ministerstwem Spraw Wewnętrznych przedstawia wykroczenia i wybrane rodzaje przestępstw w podziale na miejscowości, regiony, jednostki terytorialne.
Mapakriminality.cz
Niezależny projekt Open Society (o.p.s.), który umożliwia przeglądanie danych o działalności przestępczej według adresu, wydziału powiatowego, rodzaju przestępstwa.
Krajowa Mapa Zagrożeń Bezpieczeństwa (KMZB)
Oficjalna interaktywna mapa Policji – ogólnopolska mapa „zagrożeń” (przekroczenie prędkości, spożywanie alkoholu w miejscach publicznych, napady, narkotyki itp.). Służy również do zgłaszania sugestii obywateli; Policja weryfikuje je i wpisuje na mapę. Nie jest to czysta statystyka przestępstw, ale praktyczna mapa bezpieczeństwa.
